درباب ساتیر

به نام خداوند پریروز و پسفردای تاریخترجمۀ برخی فقرات مدخل Satyr از ویکیپدیای انگلیسیساتورُس (σάτυρος) که ریشهشناسیش مبهم است اما برای من شباهتش با «ستور» (حيوان اهلی) جالب توجه بود.چنانکه در ادامه میآید موجودی شبیه ساتور از لحاظ نسبتش با موداری و رقص و خرابهنشینی و البته آیینهای رازآلود و پرستش در متون توراتی وجود دارد که حتی آواشناسی نزدیکی به ساتور دارد. من احتمال بسیار زیادی میدهم که دست کم لفظ ساتور/ ساتیر از آن گرفته شده باشد.این موجود در زبانهای سامی از ریشۀ śaʕr (شعر) به معنی مو (و موجود مودار مثل بز) است که در اکدی šārtum (شارتوم) است که در متون تل العمارنة به صورت šērtu و در متون بغازکوی به صورت šaḫratu (شحرتو) آمده است، در عبری שֵׂעָר (سعار، با سین) در اوگاریتی šʿrt / šaʿratu (شعرتو) به معنی پشم و در سریانی ܣܰܥܪܳܐ (saʿrā) (سعرا) است. منطقۀ اوگاریت (شمال سوریه) همسایۀ یونان محسوب میشده است.نسبت نوعی شراب رایج، ماءالشعیر، با این ریشه هم جالب است: و گویند شعير (جو) از شَعْر به معنی مو است زیرا که جو مو بر سر دارد و گندم ندارد یا آنکه کم دارد. (دهخدا از غیاث اللغات).شروع ترجمهتذکر: تلفظ یونانی این واژه ساتورُس است ولی در انگلیسی ساتیر تلفظ میشود و چون رایجتر است من همین ساتیر را به کار میبرم.ساتیر یکی از موجودات فراطبیعی با طبیعت مردانه و گوشها و دمی شبیه به اسب [صورت نوعی ستور و چهارپایان] و همچنین نعوظ دائمی و اغراقآمیز است. تمثال/ شمایلهای اولیۀ هنری گاهی اوقات شامل پاهای اسبمانند است [یعنی سمدار شبیه تصور اجنه در باورهای عامیانۀ ما]، اما در قرن ششم قبل از میلاد، آنها بیشتر با پاهای انسان نشان داده میشدند.[Gantz, p. 135] ساتیرها به نحو طنزآمیزی زشت، م